Κυπριακό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας & Εκπαίδευσης – Κυκπεε
Σχετικές Σελίδες
Το Κυπριακό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας και Εκπαίδευσης (ΚΥΚΠΕΕ), ως μέλος του Chemicals Working Group (CWG) του European Environmental Bureau (EEB), στηρίζει την ευρωπαϊκή προσπάθεια για μια κοινωνία χωρίς τοξικές ουσίες και εκφράζει την ισχυρή του υποστήριξη στον προτεινόμενο καθολικό περιορισμό των υπερ- και πολυφθοροαλκυλικών ουσιών (PFAS) στο πλαίσιο του κανονισμού REACH.
Τα PFAS αποτελούν μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις χημικής ρύπανσης της εποχής μας. Η ακραία ανθεκτικότητά τους στο περιβάλλον, η συσσώρευσή τους στους οργανισμούς και οι τεκμηριωμένες επιπτώσεις τους στην ανθρώπινη υγεία και τα οικοσυστήματα καθιστούν αναγκαία την άμεση λήψη προληπτικών και φιλόδοξων μέτρων πολιτικής.
Τα PFAS (Per- and Polyfluoroalkyl Substances) είναι μια μεγάλη ομάδα συνθετικών χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε προϊόντα και βιομηχανικές εφαρμογές λόγω των ιδιοτήτων τους να απωθούν το νερό, το λίπος και τη θερμότητα.
Χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων σε:
- αντικολλητικά σκεύη,
- αδιάβροχα υφάσματα,
- συσκευασίες τροφίμων,
- αφρούς πυρόσβεσης,
- ηλεκτρονικά προϊόντα,
- ιατρικές και βιομηχανικές εφαρμογές.
Λόγω της εξαιρετικής ανθεκτικότητάς τους, τα PFAS αποκαλούνται συχνά και “forever chemicals”, καθώς παραμένουν στο περιβάλλον για δεκαετίες ή και αιώνες.
Η επιστημονική βιβλιογραφία συνδέει την έκθεση σε PFAS με σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, όπως διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος, ορμονικές και ενδοκρινικές διαταραχές, προβλήματα γονιμότητας, αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου, επιπτώσεις στην ανάπτυξη των παιδιών, καθώς και ηπατικές και μεταβολικές διαταραχές. Παράλληλα, οι ουσίες αυτές προκαλούν εκτεταμένη περιβαλλοντική ρύπανση, καθώς εντοπίζονται σε υπόγεια και επιφανειακά νερά, στο πόσιμο νερό και στο έδαφος, ενώ έχουν την ικανότητα να μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις και να συσσωρεύονται στην άγρια ζωή και στην τροφική αλυσίδα. Επιπλέον, το κόστος απορρύπανσης από PFAS είναι εξαιρετικά υψηλό και συχνά τεχνικά δύσκολο ή ακόμη και αδύνατο να αντιμετωπιστεί πλήρως.
Το ΚΥΚΠΕΕ υποστηρίζει:
- Τον καθολικό περιορισμό των PFAS στην ΕΕ
Η σταδιακή κατάργηση των PFAS αποτελεί αναγκαίο μέτρο πρόληψης για την προστασία της ανθρώπινης υγείας, των φυσικών πόρων και των μελλοντικών γενεών.
- Την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης
Η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να βασίζεται στην πρόληψη της ρύπανσης πριν αυτή καταστεί μη αναστρέψιμη.
- Την ύπαρξη περιορισμένων και αυστηρά ελεγχόμενων εξαιρέσεων
Σε περιπτώσεις ουσιωδών κοινωνικών χρήσεων όπου δεν υπάρχουν ακόμη ασφαλείς εναλλακτικές λύσεις, μπορούν να προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι με σαφές χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης.
- Την ενίσχυση της διαφάνειας και της ενημέρωσης
Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν εάν προϊόντα ή υποδομές περιέχουν PFAS και ποιες είναι οι πιθανές επιπτώσεις.
- Την υποστήριξη των επηρεαζόμενων κοινοτήτων
Απαιτούνται πολιτικές παρακολούθησης, απορρύπανσης και προστασίας των περιοχών που ήδη επηρεάζονται από PFAS, καθώς και οικονομική και τεχνική στήριξη των τοπικών αρχών.
Καλούμε:
- την Κυπριακή Κυβέρνηση,
- τα αρμόδια Υπουργεία και εθνικές αρχές,
- τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,
- την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,
- και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς λήψης αποφάσεων,
να στηρίξουν έναν φιλόδοξο, αποτελεσματικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο περιορισμό των PFAS στο πλαίσιο του REACH.
Η προστασία της δημόσιας υγείας, της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων απαιτεί άμεση δράση και μακροπρόθεσμη πολιτική δέσμευση.
Συμπέρασμα
Η μετάβαση σε μια toxic-free future αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για ένα βιώσιμο και ασφαλές μέλλον στην Ευρώπη. Η αντιμετώπιση της ρύπανσης από PFAS δεν μπορεί να αναβάλλεται.
Η σημερινή λήψη αποφάσεων θα καθορίσει το επίπεδο προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος για τις επόμενες γενιές.
